Ο άνθρωπος ταξιδεύει σε όλο τον κόσμο

Ψάχνοντας αυτό που λαχταρά και επιστρέφει

Πίσω στην πατρίδα του για να το βρει

Το Ρέμα Κέριθ, Τζορτζ Μουρ

Η γοητευτική ιδέα της περιπλάνησης είναι ένα θέμα που δεν παύει να απασχολεί τους δημιουργούς και καλλιτέχνες όλων των εποχών. Άλλοι αφιερώνουν μεγάλο μέρος του καλλιτεχνικού τους έργου στην περιπλάνηση, όπως ο Ιούλιος Βερν, άλλοι δεν αναφέρονται ευθέως σε αυτήν αλλά το έργο τους είναι κατάσπαρτο από έμμεσες αναφορές. Ένα έργο ύμνος στην περιπλάνηση είναι και ο «Μικρός Πρίγκιπας» του Antoine de Saint-Exupéry. Μία ιστορία γραμμένη με τρυφερότητα και νοσταλγία, από έναν αληθινό ταξιδευτή, έναν εραστή της περιπέτειας. Ο «Μικρός Πρίγκιπας» φαίνεται ίσως σαν παιδικό βιβλίο αλλά οι αλήθειες που αποκαλύπτει, τόσο αβίαστα, είναι καθολικές και αιώνιες.

Οι μεγάλοι, λέει, δεν μπορούν να αντιληφθούν την διαφορά ανάμεσα στην ζωγραφιά ενός καπέλου και ενός βόα που χωνεύει έναν ελέφαντα, και μάλλον δεν τους ενδιαφέρει να την ανακαλύψουν. Ομοίως τους είναι δύσκολο να πιστέψουν πώς ένα τόσο δα μικρούλικο αγοράκι, άφησε το σπίτι του, τον πλανήτη του, τα ηφαίστειά του και το αγαπημένο του τριαντάφυλλο και διέσχισε το μισό γαλαξία για να καταλήξει τελικά επισκέπτης, σε μια γαλάζια φούσκα που ταξιδεύει στο άπειρο.

Κι όμως, όσο απίστευτη κι αν ακούγεται η ιστορία του είναι πέρα για πέρα αληθινή. Το πιστοποιεί ο αφηγητής του βιβλίου, που συνάντησε το μικρό μας φίλο ένα βράδυ στην έρημο, μίλια μακριά από κάθε κατοικημένη περιοχή. Ο μικρός πρίγκιπας δεν διηγείται το ταξίδι και τις περιπέτειες του. Ο συνομιλητής του αποσπά τις ιστορίες του με πολύ κόπο, και τελικά πετυχαίνει να φτιάξει μόνο ένα σχεδιάγραμμα από αυτές. «Ξέρω έναν πλανήτη που…» και αναπάντεχα ακολουθεί μια διήγηση που φωτίζει το ταξίδι αυτού του παράξενου, μοναχικού περιηγητή.

Και γνώρισε πολύ κόσμο στην απίστευτη περιπλάνηση του. Πρώτα-πρώτα ένα βασιλιά, σε έναν πλανήτη χωρίς υπηκόους, που νόμιζε πως κυβερνούσε τα άστρα. Μετά έναν ματαιόδοξο που χαιρετούσε μεγαλοπρεπώς με το ημίψηλο καπέλο του κάθε φορά που τον χειροκροτούσαν. Κατόπιν ένα μπεκρή που μεθούσε για να ξεχνάει ότι πίνει. Ύστερα έναν επιχειρηματία που λογάριαζε πόσα αστέρια έχει στην κατοχή του και έκανε καταθέσεις στο συρτάρι του γραφείου του. Έπειτα συνάντησε έναν φαναρανάφτη που άναβε και έσβηνε το φανάρι του κάθε ένα λεπτό, ακολουθώντας πιστά τις οδηγίες που του είχαν δοθεί σε άλλους καιρούς, αν και η μόνη του αληθινή επιθυμία ήταν να κοιμάται συνεχώς. Τέλος επισκέφθηκε έναν γεωγράφο που, απουσία εξερευνητών, δεν είχε ιδέα για την γεωγραφία του ίδιου του πλανήτη του.

Αφού τελείωσε την διαστημική του περιπλάνηση, ο μικρός μας πρίγκιπας βρέθηκε στον τόσο γνωστό μας γαλάζιο πλανήτη, προσγειώθηκε στην ίδια αυτή έρημο όπου διαδραματίζεται η ιστορία μας. Η αναζήτηση του για φίλους τον οδήγησε σε έναν κήπο γεμάτο ανθισμένα τριαντάφυλλα, λουλούδια που τόσο έμοιαζαν με τη δική του, μοναδική, αγαπημένη φίλη, αυτή που για ένα πείσμα εγκατέλειψε στον μοναχικό του αστεροειδή.

Ο μικρός πρίγκιπας αισθάνεται προδομένος, το δικό του τριαντάφυλλο τον διαβεβαίωνε ότι ήταν μοναδικό στον κόσμο, κι όμως μπροστά στα μάτια του, χιλιάδες όμοια λουλούδια καμάρωναν την ανθισμένη ομορφιά τους. Η φιλία του με μια σοφή αλεπού θα τον κάνει να δει ότι «το τριαντάφυλλο του είναι το μοναδικό στον κόσμο αφού είναι αυτό που πότισε, αφού είναι αυτό που το έβαλε κάτω από τη γυάλα, αφού είναι αυτό που προστάτεψε με το παραβάν, αφού είναι αυτό που το άκουσε να παραπονιέται, ή να κομπάζει, ή καμιά φορά και να σωπαίνει. Αφού είναι το δικό του τριαντάφυλλο»

Ένα χρόνο μετά την άφιξη του στη γη  ο μικρός πρίγκιπας αποφασίζει ότι έλειψε πολύ καιρό από το σπίτι του. Ξέρει πια ότι «αν κάποιος αγαπάει ένα λουλούδι που δεν υπάρχει ταίρι του στα εκατομμύρια και τα εκατομμύρια των άστρων, αυτό φτάνει για να τον κάνει ευτυχισμένο σαν τα κοιτάζει. Λέει μέσα του: Εκεί κάπου βρίσκεται το λουλούδι μου…»[1]. Πιστεύει ότι είναι καιρός να γυρίσει πίσω.

Για την επιστροφή του στον τόπο του κάνει την πιο μεγάλη θυσία. Αφήνει πίσω το θνητό του σώμα, γιατί είναι πάρα πολύ βαρύ για να το κουβαλάει μαζί του, για να γυρίσει πίσω στον τόπο εκκίνησης. Δεν μαθαίνουμε ποτέ αν τα καταφέρνει. Αλλά γιατί να μην τα καταφέρει; Έχουμε το δικαίωμα να φανταζόμαστε ότι αφού η περιπλάνηση του πήρε τέλος επέστρεψε ασφαλής κι ευτυχισμένος στο σπίτι του.

Στις αρχές Απριλίου του 2004 βρέθηκε στο βυθό της Μασσαλίας ένα Λόκχιντ Λάιτινγκ Ρ38, ένα αεροσκάφος που αγνοούνταν από τις 31 Ιουλίου 1944. Ήταν το αεροπλάνο με το οποίο ο Antoine de Saint-Exupéry πραγματοποίησε την τελευταία του πτήση. Ο συγγραφέας του «Μικρού Πρίγκιπα» υπήρξε ανέκαθεν παράτολμος και ριψοκίνδυνος αεροπόρος, πρωτοπόρος της γενιάς του.

Η περιπετειώδης ζωή του λίγο απέχει από αυτή του μικρού ήρωά του. Όταν κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου εγκατέλειψε την Γαλλία, τον μικρό του πλανήτη, για να καταφύγει στις Η.Π.Α., όπου και συνέγραψε τον «Μικρό Πρίγκιπα», άφηνε πίσω του μια πολυαγαπημένη πατρίδα που δεν έπαψε να αναλογίζεται και να επιθυμεί. Το τριαντάφυλλό του, ο μεγάλος του έρωτας, η Κονσουέλο, αποτυπώνεται στο έργο του. Την αγάπησε σχεδόν όσο τους ουρανούς.

Ο  «Καμικάζι των Αιθέρων» Exupéry, έπαψε να πετά το 1944. Όμως στις καρδιές όσων αγάπησαν τον «Μικρό Πρίγκιπα» είναι πάντα ο ναυαγός της ερήμου που ευλογήθηκε με το να ζήσει λίγες μέρες με τον πιο αγνό, πιο τρυφερό, πιο αληθινό ήρωα της παγκόσμιας λογοτεχνίας.


[1] Antoine de Saint-Exupéry,  «Ο Μικρός Πρίγκιπας», εκδ. Ηριδανός, μετάφραση Στρατή Τσίρκα.

Δημοσιεύτηκε στο Lapsus Linguae τον Ιούλιο του 2004

Advertisements